Kiedy ostatnio sprawdzałeś, czy Twoja instalacja sprężonego powietrza nie pracuje pod zbyt wysokim ciśnieniem, generując niepotrzebne koszty?

11 sierpnia 2026

< Aktualności

Kiedy ostatnio sprawdzałeś, czy Twoja instalacja sprężonego powietrza nie pracuje pod zbyt wysokim ciśnieniem, generując niepotrzebne koszty?

Dlaczego 6-7 barów stało się standardem w wielu zakładach?

Przez wiele lat ciśnienie robocze na poziomie 6-7 barów było standardem w większości zakładów produkcyjnych. Takie podejście miało swoje uzasadnienie:

✅ zapewniało zapas bezpieczeństwa
✅ minimalizowało ryzyko przestojów
✅ ułatwiało późniejszą rozbudowę instalacji
✅ pozwalało bezpiecznie uruchamiać nowe odbiorniki bez każdorazowej analizy parametrów pracy

Dodatkowy zapas ciśnienia dawał komfort. Nikt nie musiał zastanawiać się, czy nowe urządzenie będzie działać poprawnie.

Kiedyś zapas ciśnienia był polisą bezpieczeństwa. Dziś coraz częściej staje się kosztem, który warto zweryfikować.

Dlaczego dziś warto zweryfikować historyczne ustawienia?

Rosnące ceny energii sprawiają, że przedsiębiorstwa coraz dokładniej analizują koszty mediów technicznych. Według ekspertów wiele zakładów utrzymuje ciśnienie nawet 15-20% wyższe niż jest to rzeczywiście wymagane przez proces produkcyjny.

Dodatkowo pojawiają się nowe wymagania:

ESG
CSRD
ISO 50001
projekty efektywności energetycznej
programy dofinansowań wymagające wykazania konkretnych oszczędności

Coraz częściej nie wystarcza już odpowiedź:

„Tak działało od lat.”

Potrzebne są dane.

Gdzie w instalacji tracimy najwięcej?

Większość osób pytanych o straty sprężonego powietrza wskazuje:

nieszczelności
siłowniki
zużyte elementy instalacji

Rzeczywistość bywa jednak zaskakująca.

Typowa struktura zużycia sprężonego powietrza

Procesy nadmuchu (air blow)ok. 42%
Pozostałe procesy technologiczneok. 39%
Siłowniki pneumatyczneok. 14%
Nieszczelnościok. 5%

Co z tego wynika?

Największy potencjał oszczędności bardzo często nie znajduje się tam, gdzie szukamy go intuicyjnie. W wielu zakładach większe korzyści przynosi:

optymalizacja nadmuchów
redukcja niepotrzebnie wysokiego ciśnienia
eliminacja lokalnych spadków ciśnienia

niż samo usuwanie wycieków.

5 obszarów, które mogą znacząco obniżyć zużycie sprężonego powietrza

1

Zacznij od pomiaru

Punktem wyjścia audytu są pomiary przepływu i ciśnienia realizowane za pomocą cyfrowych przepływomierzy oraz czujników ciśnienia. Pozwalają one określić, które procesy zużywają najwięcej sprężonego powietrza, gdzie występują spadki ciśnienia oraz jaki jest rzeczywisty potencjał oszczędności.

Cyfrowe przepływomierze SMC serii PF2M, PFMB i PF2MC umożliwiają pomiar rzeczywistego zużycia sprężonego powietrza i stanowią punkt wyjścia do analizy efektywności instalacji.
Czujniki ciśnienia ISE20 pozwalają zweryfikować, jakie ciśnienie rzeczywiście dociera do urządzenia i gdzie występują niepożądane spadki ciśnienia.
Czujniki ZSE20(F) umożliwiają monitoring układów podciśnienia oraz ocenę ich efektywności energetycznej.

Dzięki pomiarom można określić:

✅ największych odbiorców powietrza
✅ miejsca występowania spadków ciśnienia
✅ stanowiska pracujące z nadmiernym ciśnieniem

2

Ile urządzeń naprawdę potrzebuje 6-7 barów?

To jedno z pierwszych pytań zadawanych podczas Kontroli Systemów Pneumatycznych.

W wielu zakładach ciśnienie robocze zostało ustalone lata temu i od tego czasu nie było weryfikowane. Tymczasem część odbiorników mogłaby pracować poprawnie przy niższych parametrach.

Każdy dodatkowy bar dostarczany do procesu oznacza większe zużycie energii potrzebnej do wytworzenia sprężonego powietrza. Dlatego jednym z najczęściej identyfikowanych obszarów poprawy jest dopasowanie ciśnienia do rzeczywistych wymagań konkretnej aplikacji.

W realizacji tego zadania pomagają precyzyjne regulatory ciśnienia serii IR, które umożliwiają utrzymanie wymaganych parametrów procesu bez konieczności przewymiarowywania całej instalacji.

3

Czy na pewno musisz podnosić ciśnienie w całej instalacji?

Jednym z najczęściej spotykanych scenariuszy jest sytuacja, w której pojedyncze urządzenie lub stanowisko wymaga większej siły działania. Naturalną reakcją jest wtedy podniesienie ciśnienia w całej instalacji.

To rozwiązanie działa, ale ma swoją cenę.

W praktyce oznacza bowiem, że wszystkie pozostałe odbiorniki również otrzymują wyższe ciśnienie, mimo że go nie potrzebują. W efekcie rośnie zużycie sprężonego powietrza oraz koszty jego wytwarzania.

Znacznie bardziej efektywnym podejściem jest zwiększenie ciśnienia wyłącznie tam, gdzie wymaga tego konkretny proces.

Jak to osiągnąć?

W takich aplikacjach stosowane są wzmacniacze ciśnienia, np. SMC VBA-X3145, które pozwalają uzyskać wyższe ciśnienie lokalnie, bez konieczności zmiany parametrów całej instalacji.

Korzyści:

✅ wyższa siła tylko tam, gdzie jest potrzebna
✅ brak konieczności podnoszenia ciśnienia w całym zakładzie
✅ odzysk powietrza wydechowego
✅ ograniczenie zużycia sprężonego powietrza nawet o około 40%

4

Przyjrzyj się procesom nadmuchu — tu często ukryte są największe oszczędności

W wielu zakładach procesy nadmuchu odpowiadają za największą część zużycia sprężonego powietrza.

Problem polega na tym, że wiele aplikacji wykorzystuje ciągły strumień powietrza, mimo że identyczny efekt można osiągnąć znacznie mniejszym zużyciem medium.

Warto przeanalizować procesy takie jak:

chłodzenie detali
oczyszczanie powierzchni
osuszanie
transport lekkich elementów
usuwanie odpadów produkcyjnych

Bardzo często okazuje się, że zamiast długiego, ciągłego nadmuchu skuteczniejsze jest zastosowanie krótkiego impulsu o wysokiej energii.

Jak to osiągnąć?

W zależności od aplikacji wykorzystywane są:

dysze KN
pistolet pneumatyczny VMG
zawór impulsowy IBV10-X5
zawór pulsacyjny AXTS

Korzyści:

✅ redukcja zużycia sprężonego powietrza nawet o 40-93%
✅ utrzymanie skuteczności procesu
✅ krótszy czas nadmuchu
✅ niższe koszty energii

To właśnie dlatego procesy nadmuchu są często pierwszym obszarem analizowanym podczas Kontroli Systemów Pneumatycznych.

5

Nie każda strata sprężonego powietrza jest wyciekiem

Gdy mowa o stratach, większość osób od razu myśli o nieszczelnościach.

Oczywiście ich eliminacja jest ważna, jednak w wielu instalacjach znaczące straty wynikają z czegoś zupełnie innego:

nadmiernych spadków ciśnienia
niedopasowanych szybkozłączy
przewężeń instalacji
zabrudzonych filtrów
niewłaściwie dobranych elementów przygotowania powietrza

Problem polega na tym, że takie straty często pozostają niewidoczne. Aby skompensować spadek ciśnienia na końcu instalacji, zakład zwykle podnosi ciśnienie na sprężarce. Produkcja działa poprawnie, ale koszty energii rosną.

Co warto przeanalizować?

Podczas audytu szczególną uwagę warto zwrócić na:

szybkozłącza S-Coupler KK130
przewody TRB / TRBU
filtr główny AFF
separator mgły olejowej AMD

Korzyści:

✅ mniejsze spadki ciśnienia
✅ większa przepustowość instalacji
✅ poprawa efektywności energetycznej
✅ możliwość obniżenia ciśnienia w całej sieci bez wpływu na proces

W praktyce usunięcie kilku lokalnych spadków ciśnienia potrafi przynieść większe korzyści niż dalsze podnoszenie parametrów pracy sprężarki.

Jak wygląda Kontrola Systemów Pneumatycznych (KSP) w praktyce?

Nie każda instalacja wymaga niższego ciśnienia. Każda instalacja wymaga jednak pomiaru.

To właśnie dane pokazują, gdzie kończy się niezbędny zapas bezpieczeństwa, a zaczynają niepotrzebne koszty energii.

Jeśli chcesz sprawdzić potencjał swojej instalacji, dowiedz się więcej o usłudze Kontrola Systemów Pneumatycznych (KSP) oraz detekcji nieszczelności:

Jakie korzyści może przynieść optymalizacja ciśnienia?

Weryfikacja ciśnienia roboczego i rzeczywistego zużycia sprężonego powietrza pozwala nie tylko ograniczyć koszty energii. W wielu przypadkach wpływa również na niezawodność instalacji i realizację celów związanych z efektywnością energetyczną.

Najczęściej są to:

✅ niższe koszty energii elektrycznej zużywanej przez sprężarki
✅ możliwość ograniczenia emisji CO₂ i wsparcie działań ESG oraz CSRD
✅ mniejsze obciążenie kompresorów i wydłużenie ich żywotności
✅ rzadsze przeglądy oraz niższe koszty utrzymania instalacji
✅ poprawa efektywności energetycznej zgodnie z wymaganiami ISO 50001
✅ możliwość uniknięcia kosztownej inwestycji w nową sprężarkę dzięki lepszemu wykorzystaniu istniejącej instalacji

W wielu zakładach największe oszczędności nie wynikają z wymiany urządzeń, ale z lepszego wykorzystania tych, które już pracują w instalacji.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy obniżenie ciśnienia zawsze oznacza oszczędność energii?
Najczęściej tak, jednak tylko wtedy, gdy proces technologiczny rzeczywiście nie wymaga obecnego poziomu ciśnienia. Dlatego każda decyzja powinna być poprzedzona pomiarami oraz analizą instalacji.
Jak sprawdzić, czy moja instalacja pracuje pod zbyt wysokim ciśnieniem?
Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie pomiarów przepływu oraz ciśnienia w kluczowych punktach instalacji. Dopiero wtedy można określić rzeczywiste wymagania poszczególnych odbiorników i porównać je z aktualnymi nastawami.
Czy optymalizacja ciśnienia wymaga wymiany sprężarki?
Nie. W wielu przypadkach oszczędności można osiągnąć bez ingerencji w samą sprężarkę. Kluczowe jest ograniczenie strat, optymalizacja procesów oraz dopasowanie ciśnienia do rzeczywistych potrzeb aplikacji.
Czy każda aplikacja może pracować przy niższym ciśnieniu?
Nie. Niektóre procesy wymagają określonej siły, prędkości lub dynamiki działania. Dlatego podczas Kontroli Systemów Pneumatycznych analizowane są indywidualne wymagania każdego procesu.
Czy nieszczelności są największym źródłem strat sprężonego powietrza?
Niekoniecznie. W wielu zakładach większy udział w zużyciu sprężonego powietrza mają procesy nadmuchu lub instalacje pracujące pod wyższym ciśnieniem niż wymagane przez proces. Dlatego analiza powinna obejmować cały system, a nie tylko wycieki.
Jak często warto wykonywać Kontrolę Systemów Pneumatycznych?
Szczególnie po rozbudowie instalacji, uruchomieniu nowych linii produkcyjnych lub znaczących zmianach procesu. W praktyce warto okresowo weryfikować instalację, ponieważ wymagania produkcyjne zmieniają się szybciej niż parametry ustawione wiele lat wcześniej.